Działalność lokacyjna zakładów ubezpieczeń w 2007 roku

Autor: Arkadiusz Tobiasz 15 października 2010

Prowadzenie działalności lokacyjnej należy do grupy podstawowych czynności dokonywanych przez instytucje finansowe, których działanie opiera się na gromadzeniu i późniejszym podziale zgromadzonych zasobów pieniężnych. Zakłady ubezpieczeń pozyskują środki m.in. poprzez opłacenie składki czy wpłaty do funduszu. Między tym momentem, a wypłatą środków osobom uprawnionym zgromadzone zasoby stają się przedmiotem lokowania. Zakłady ubezpieczeń prowadzą działalność lokacyjną, ponieważ muszą wywiązywać się ze zobowiązań wobec podmiotów udostępniających kapitały oraz dążą do osiągnięcia korzyści finansowych z podjętych działań lokacyjnych.

Gospodarka lokacyjna obejmuje szereg czynności związanych z przygotowaniem, realizacją oraz ewidencją i analizą lokat kapitałowych. Można wyróżnić następujące etapy prowadzenia gospodarki lokacyjnej:

  • wyznaczenie celów inwestowania,
  • określenie polityki inwestowania,
  • wybór strategii inwestowania,
  • dobór stosownych instrumentów lokacyjnych,
  • pomiar i ocena rezultatów.

Lokaty zakładów ubezpieczeń, ze względu na szczególny charakter działalności muszą gwarantować ubezpieczonym i ubezpieczającym stabilność i pewność powierzonych zasobów finansowych. Ryzyko związane z działalnością lokacyjną zakładów ubezpieczeń może wynikać z uwarunkowań natury ogólnej i mieć powiązanie z sytuacją polityczną, społeczną czy też koniunkturą gospodarczą.

Zakładu ubezpieczeń dokonują lokat w kilka podstawowych grup aktywów, inwestując w aktywa finansowe jak i rzeczowe. Do podstawowych grup lokat zakładów ubezpieczeń zaliczamy:

  • nieruchomości,
  • lokaty w jednostkach powiązanych,
  • depozyty u cedentów,
  • inne lokaty finansowe.

Nieruchomości pełnią szczególną rolę, ponieważ można traktować je jako inwestycje, ale również wykorzystywać do celów własnych zakładów ubezpieczeń. Ten rodzaj inwestycji ma charakter długoterminowy i stanowi zabezpieczenie zobowiązań zakładu ubezpieczeń o najdłuższym terminie wymagalności.

Lokaty w jednostkach podporządkowanych to udziały, akcje, pożyczki uczulone oraz dłużne papiery wartościowe, które dotyczą jednostek powiązanych.

Główną i największą częścią lokat są inne lokaty finansowe.  Do tej grupy zaliczamy takie aktywa jak np. akcje, obligacje, bony skarbowe, lokaty terminowe, pożyczki, jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych.

Ostatnia grupa to depozyty u cedentów. Ponadto warto wspomnieć, że w zakładach ubezpieczeń działu I, które prowadzą ubezpieczenia w grupie 3 wyróżniamy lokaty, w których ryzyko działalności lokacyjnej ponosi ubezpieczający.

Zakłady ubezpieczeń prowadząc działalność lokacyjną muszą uwzględniać szereg ograniczeń wynikających z obowiązujących przepisów prawnych. Wynika to z faktu, że inwestowane środki to przede wszystkim aktywa na pokrycie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.

Działalność lokacyjna w dużym stopniu zależy od możliwości inwestowania na rynku pieniężnym i kapitałowym. Zakłady ubezpieczeń prowadzące działalność lokacyjną w sposób właściwy, tzn. zapewniający bezpieczeństwo, rentowność i płynność lokat mogą osiągać nie tylko korzyści finansowe, ale także tworzony jest pozytywny wizerunek zakładu na rynku usług finansowych. Poziom dochodów z lokat może przewyższać dochody z działalności bezpośrednio ubezpieczeniowej, co prowadzi do tego, że zakłady ubezpieczeń mimo niekorzystnych wyników prowadzonych operacji ubezpieczeniowych mogą zamknąć rok obrachunkowy z dodatnim wynikiem finansowym.

Działalność lokacyjna zakładów ubezpieczeń w 2007 roku

Rynek ubezpieczeniowy w Polsce rozwija się głównie pod wpływem popytu gospodarstw domowych na życie oraz szybko zwiększającej się w minionych latach liczby zarejestrowanych samochodów osobowych. Rynek, zarówno w segmencie ubezpieczeń na życie jak i pozostałych ubezpieczeń osobowych i majątkowych jest bardzo skoncentrowany, choć przewaga największych i najstarszych firm powoli maleje pod wpływem konkurencji zakładów przejętych przez zagranicznych inwestorów, bądź założonych w Polsce przez ponadnarodowe koncerny ubezpieczeniowe. Zjawiskiem pozytywnym jest stopniowe upodabnianie się struktury działowej polskiego rynku ubezpieczeń do struktury rynku krajów o długiej tradycji ubezpieczeniowej.

Utrzymujące się od wielu lat tendencje rozwoju rynku, jak i wydarzenia z ostatnich miesięcy 2007 r. miały istotny, choć raczej niekorzystny wpływ przebiegi ubezpieczeń, a zatem i rentowność działalności ubezpieczeniowej. Za najważniejsze zjawiska, zaobserwowane na rynku ubezpieczeń w ciągu minionego roku z punktu widzenia działalności inwestycyjnej można uznać:

  • znaczne straty poniesione w operacjach papierami wartościowymi przez ubezpieczycieli w dziale I,
  • bardzo dobre efekty działalności lokacyjnej zakładów ubezpieczeń nie na życie.

W 2007 roku zezwolenie na prowadzenie działalności ubezpieczeniowej w Polsce miało sześćdziesiąt siedem zakładów; działalność w ubezpieczeniach na życie (dział I) prowadziło trzydzieści jeden towarzystw, pozostałe ubezpieczenia osobowe i majątkowe (dział II) obsługiwało trzydzieści sześć firm.

W 2007 roku lokaty stanowiły 63,99% wszystkich aktywów zakładów ubezpieczeń i wynosiły 81 205 mln. zł. W stosunku do początku roku nastąpił wzrost wartości lokat o prawie 13%. Wykres nr 1 przedstawia procentową strukturę aktywów zakładów ubezpieczeń w 2007 roku. Warto zauważyć, że lokaty i aktywa netto ubezpieczeń na życie, gdy ryzyko lokaty (inwestycyjne) ponosi ubezpieczający stanowią prawie 92% wszystkich aktywów zakładu ubezpieczeń.

Wykres 1. Aktywa zakładów ubezpieczeń w 2007 roku

Przyjrzyjmy się teraz strukturze lokat zakładów ubezpieczeń w 2007 roku. Możemy wyróżnić cztery grupy lokat, a mianowicie nieruchomości, lokaty w jednostkach podporządkowanych, inne lokaty finansowe oraz depozyty u cedentów. Strukturę lokat przedstawia wykres nr 2.

Wykres 2. Struktura lokat zakładów ubezpieczeń w 2007 roku

Jak widać na wykresie 97,15% wszystkich lokat stanowią inne lokaty finansowe. Ich wartość na koniec 2007 roku wynosiła 70 767 mln. zł. Do grupy tych lokat zaliczamy m.in. akcje i udziały, jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne w funduszach inwestycyjnych, dłużne papiery wartościowe, instrumenty pochodne, pożyczki, lokaty terminowe oraz pozostałe papiery wartościowe. Następną grupą, która stanowi 11,71% wszystkich lokat to lokaty w jednostkach podporządkowanych. Ich wartość to 9 506 mln. zł. W tej kategorii znajdują się m.in. akcje i udziały w jednostkach podporządkowanych, pożyczki dla jednostek podporządkowanych oraz dłużne papiery wartościowe, których emitentem są jednostki podporządkowane. Nieruchomości stanowią 1,13% i na koniec 2007 roku wyniosły 916 mln. zł, natomiast depozyty u cedentów 0,02% – 14 mln. zł. Bardziej szczegółowy podział lokat zawiera tabela nr 1.

Tabela 1. Lokaty zakładów ubezpieczeń w 2007 roku

Przyjrzyjmy się teraz jak kształtuje się struktura lokat w zakładach ubezpieczeń działu I i II. Na wykresie nr 3 przedstawiono procentowy udział lokat zakładów ubezpieczeń z poszczególnych działów w stosunku do całości lokat wszystkich zakładów. Na wykresie nr 4 porównamy ze sobą wartości poszczególnych grup lokat w dziale I i II zakładów ubezpieczeń. Warto zauważyć, że w trzech kategoriach dominuje dział II, a mianowicie w nieruchomościach, lokatach w jednostkach podporządkowanych i depozytach u cedentów. Mimo to wartość lokat obydwu działowa jest porównywalna i wynosi ponad 40 miliardów złotych.

Wykres 3. Wartościowy udział działów zakładów ubezpieczeń w poszczególnych grupach lokat

Wykres 4. Udział wartościowy działów zakładów ubezpieczeń w poszczególnych grupach lokat

W tabeli nr 2 mamy przedstawione przychody i koszty działalności lokacyjnej w 2007 roku zakładu ubezpieczeń ogółem. Widać tutaj straty poniesione w lokatach w jednostkach podporządkowanych, w pozostałych grupach zakłady ubezpieczeń osiągnęły przychód.

Tabela 2. Przychody i koszty działalności lokacyjnej w 2007 zakładów ubezpieczeń ogółem

Wspominałem wcześniej o znacznych stratach poniesionych w operacjach papierami wartościowymi przez ubezpieczycieli w dziale I jakie miały miejsce w 2007 r. Uwidocznione jest to w tabeli nr 3, która zawiera przychody i koszty działalności lokacyjnej w 2007 roku. Zakłady ubezpieczeń działu I poniosły bardzo duże straty w lokatach w jednostki podporządkowane, które wyniosły ponad 9 miliardów zł oraz w innych lokatach finansowych, gdzie strata wyniosła 615 milionów złotych. Mimo to zakłady ubezpieczeń z działu I osiągnęły znaczące przychody z nieruchomości.

Tabela 3. Przychody i koszty działalności lokacyjnej w 2007 zakładów ubezpieczeń na życie

Zakłady ubezpieczeń działu II natomiast (tabela nr 4) osiągnęły zysk we wszystkich grupach lokat poza depozytami u cedentów, gdzie nie odnotowano żadnej straty ani zysku. Mimo znacznych strat zakładów ubezpieczeń z działu I osiągnęły one jednak o wiele większy zysk z działalności lokacyjnej niż zakłady ubezpieczeń działu

Tabela 4. Przychody i koszty działalności lokacyjnej w 2007 zakładów ubezpieczeń nie na życie

Bibliografia

1.      B. Jonczyk, H. Ogrodnik, D. Szewieczek, K. Znaniecka: Finansowe aspekty działalności zakładów ubezpieczeń, AE, Katowice 2004.

2.      GUS: Towarzystwa ubezpieczeniowe 2006-2007, Warszawa 2008.

Odpowiedz

 

Arkadiusz Tobiasz student Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego w Katowicach na specjalnościach informatyka ekonomiczna oraz rachunkowość. Więcej...

jQuery Validation i funkcja remote

Jakiś czas temu zwrócił się do mnie użytkownik z problemem. Chodzi o to, że korzysta on z pluginu walidacji jQuery, […]

Zend Framework: integracja z Uploadify

W tym wpisie postaram się przedstawić Wam w jaki sposób zintegrować skrypt Uploadify z Zend Frameworkiem. Dzięki temu będziemy mogli […]

Javascript: Czasowe wyświetlanie reklamy

Czasami chcemy, aby na pewnym elemencie naszej strony wyświetlała się reklama przez jakiś czas, a następnie zniknęła. W tym wpisie […]

Linux: backup wszystkich baz danych MySQL

Swego czasu pisałem o tym jak z poziomu konsoli można szybko i przyjemnie zrobić backup bazy MySQL. Wszystko jest ładnie […]